Açık alan mı, örtü altı mı?
Örtü altı iklimi kontrol eder ve pazar penceresini kaydırır; karşılığında enerji, teknik bilgi ve sermaye ister. Açık alan ucuzdur ama takvimi iklim belirler.
0 pasaport
Sebze ve Örtü Altı
Açık alan ve sera üretiminde ürün yönü, hasat ritmi, fire, enerji ve pazar zamanlaması.
Bu hub'da karar nasıl kurulur?
Sebzede kararın merkezi ürün değil, **ortam ve zamanlamadır**: açık alanda mı, örtü altında mı; hangi pazar penceresine üretiyorsunuz; ürün kaç günde bozulur?
Önce cevaplanması gereken sorular
Ürünüm kaç gün dayanır?
Salatalık ve yeşillik günlerle, soğan aylarla ölçülür. Raf ömrü kısaldıkça pazar kanalı üretimden **önce** bağlanmalıdır.
Hangi yön: taze mi, sanayi mi, salçalık mı?
Biberde kapya/sivri/dolmalık/salçalık ayrımı çeşidi, hasat sıklığını ve alıcıyı değiştirir.
Hasat işçiliğini kim yapacak?
Sebzede hasat tek seferlik değildir; haftalarca süren tekrarlı iştir. İşçilik planı yoksa ürün tarlada kalır.
Alt kümeler
Domates, biber, salatalık — sera ve açık alanda ana kalemler.
Soğan; depolanabilir, pazar dalgalanmasına depoyla cevap verir.
Sera yatırımı, iklimlendirme, fide.
Üretim ve maliyet modeli
Sebzede maliyetin iki büyük kalemi **enerji** (serada ısıtma/iklimlendirme) ve **işçiliktir** (tekrarlı hasat). Fide kalitesi sezonun ilk kalite kararıdır; hastalıklı fide seraya girerse tüm sezon riske girer. Soğuk zincir ve ambalaj, fiyatı belirleyen görünmez altyapıdır.
Riskler
Serada fizibilitenin en kırılgan kalemi. Eksik yazılırsa tüm plan çöker.
Kapalı ortamda hızlı yayılır; hijyen ve fide sağlığı belirleyici.
Taze sebzede fiyat haftalar içinde yarıya inebilir; tek senaryolu plan yapılmaz.
Hasat sonrası kayıp, tarla veriminden bağımsız bir kalemdir.
Başlangıç kontrol listesi
- Açık alan/örtü altı kararını gerekçesiyle yaz.
- Fide kaynağını ve sertifikasını doğrula.
- Enerji giderini ayrı satır olarak hesapla.
- Haftalık hasat iş gücünü planla.
- Alıcıyı üretimden önce bağla.
Sık yapılan hatalar
- Enerji maliyetini fizibiliteye eksik yazmak.
- Hastalıklı fideyle sezona başlamak.
- Hasat işçiliğini planlamamak.
- Soğuk zinciri lüks saymak.
- Tek fiyat senaryosuyla sera yatırımı yapmak.
Veri kartı · 2025yıllık
2025 (TÜİK): sebze üretimi −%0,9 → ~33,3 milyon ton · domates −%7,6 · hıyar −%2,0 · salçalık kapya biber −%4,7 · kuru soğan +%9,8.
Kaynaklar
Resmî kanal
Çeşit, destek, izin ve yerel uygunluk için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü; sigorta için TARSİM. TarımAklı yönlendirir; başvuru mercii değildir ve kesin kazanç vaat etmez.
Sonraki adım
Aşağıdaki pasaportlardan size en yakın üretim kolunu seçin veya Karar Yolculuğu'ndan başlayın.
Bu hub'daki pasaportlar