1005 terim · 16 kategori

TarımAklı Karar Sözlüğü

Bu bir tanım listesi değil, bir karar sözlüğüdür: her terimin yanında o terimin hangi kararı nasıl değiştirdiği yazar.

Alternatif 53

Adil ticaret

Üreticiye adil fiyat garantisi veren sistem.

Akuaponik

Balık ve bitki üretiminin birleştirilmesi.

Atık ısı kullanımı

Sanayi atık ısısıyla sera ısıtma.

Bariyer / tuzak bitki

Zararlıyı kendine çeken veya engelleyen bitki.

Biyogaz

Organik atıktan metan üretimi.

Biyokütle kazanı

Tarımsal atıkla ısıtma.

Blokzincir izlenebilirlik

Ürün geçmişinin değiştirilemez kayıtla saklanması.

Blokzincir kaydı

Değiştirilemez dijital kayıt.

Değişken oranlı uygulama

Girdinin tarla içinde ihtiyaca göre değiştirilmesi.

Dikey tarım

Katmanlı, kapalı ortamda üretim.

Döngüsel tarım

Bir üretim kolunun atığının başka bir kolun girdisine dönüştürüldüğü sistem yaklaşımı.

Eğitim çiftliği

Ziyaretçilere tarım deneyimi sunma.

Faydalı mikroorganizmalar

Toprak sağlığını destekleyen canlılar.

Gastronomi turizmi

Yöresel ürün ve mutfak üzerinden turizm.

Gri su kullanımı

Arıtılmış atık suyun sulamada kullanımı.

Güneş kolektörü

Sıcak su için güneş enerjisi.

Hassas tarım

Sensör ve veriyle girdi optimizasyonu.

Hidroponik

Bitkinin toprak yerine besin çözeltisi içinde yetiştirilmesi.

Isı pompası

Düşük sıcaklıktan ısı çeken sistem.

Jeotermal Sera OTB

Jeotermal ısıtmalı sera organize bölgesi.

Jeotermal sera

Jeotermal ısıyla ısıtılan sera.

Kapalı devre su ürünleri

Suyun geri dönüştürüldüğü yetiştiricilik.

Karbon kredisi

Karbon tutumunun ticarileştirilmesi.

Kesme çiçek

Vazoda kullanılmak üzere üretilen çiçek.

Kojenerasyon

Aynı sistemde ısı ve elektrik üretimi.

Kompost

Kontrollü çürütülmüş organik madde.

Kompost çayı / organik sıvı gübre

Kompostun suda çözünmüş formu.

Kırsal turizm

Kırsalda konaklama ve deneyim satışı.

Kısmi kök kuruluğu

Kök bölgesinin bir yarısını sulama tekniği.

Mikoriza

Bitki kökleriyle ortak yaşayan faydalı mantar.

Mikroyeşillik

Erken hasat edilen küçük yeşillikler.

Pelet yakıt

Sıkıştırılmış biyokütle.

Permakültür

Doğal ekosistemi taklit eden tasarım yaklaşımı.

Pirina

Zeytin sıkımından kalan katı atık.

QR kod ile izlenebilirlik

Tüketicinin ürün geçmişine erişmesi.

Rejeneratif tarım

Toprağı iyileştirmeye odaklı üretim yaklaşımı.

Salyangoz yetiştiriciliği

İhracata dönük niş üretim.

Sera LED aydınlatması

Yapay ışıkla gün uzunluğu ve yoğunluğu yönetimi.

Solucan gübresi (vermikompost)

Solucanla işlenmiş organik gübre.

Su yosunu / alg üretimi

Gıda, yem ve kozmetik için alg üretimi.

Süs bitkileri

İç/dış mekân ve peyzaj bitkileri.

Tarla sensörü (IoT)

Toprak nemi, sıcaklık ve iklim ölçen cihaz.

Tarımsal GES (güneş enerjisi)

Sulama enerjisi için güneş santrali.

Tarımsal drone

İnsansız hava aracıyla izleme veya uygulama.

Tarımsal ormancılık

Ağaç ve tarım ürününün birlikte yetiştirilmesi.

Topluluk destekli tarım

Tüketicinin sezon öncesi ödeme yapması.

Trüf mantarı

Ağaç kökleriyle ortak yaşayan yüksek değerli mantar.

Uydu ile bitki izleme

Uzaktan algılamayla bitki gelişiminin takibi.

Uzaktan algılama

Uydu/drone ile bitki durumunun izlenmesi.

Yan ürün değerlendirme

Üretim atığının gelire dönüştürülmesi.

Yaş koza

İpek böceğinden elde edilen ham ürün.

Çerezlik kabak çekirdeği

Çekirdek için yetiştirilen kabak.

İpek böcekçiliği

Dut yaprağıyla beslenen ipek üretimi.

Araçlar 1

Karar destek sistemi

Veriye dayalı öneri üreten yazılım.

Başlangıç 13

Bilgi paylaşımı

Üreticiler arası deneyim aktarımı.

Demonstrasyon parseli

Yeni yöntemin karşılaştırmalı denendiği alan.

Deneyimli üretici desteği

Tecrübeli bir üreticiden rehberlik.

Gıda mühendisi

İşleme, hijyen ve etiket konusunda uzman.

Tarla günü

Yerinde uygulama gösterimi.

Tarım danışmanı

Üreticiye teknik destek veren uzman.

Tarımsal danışmanlık hizmeti

Ücretli veya destekli teknik danışmanlık.

Tarımsal yayım

Bilginin üreticiye ulaştırılması faaliyeti.

Veteriner hekim

Hayvan sağlığı ve tedavi uzmanı.

Ziraat mühendisi

Bitkisel üretim ve toprak konusunda uzman.

Zooteknist

Hayvan besleme ve yetiştirme uzmanı.

Çiftçi eğitimi

Üretim ve mevzuat konularında eğitim.

Çiftçi tarla okulu

Katılımcı eğitim yöntemi.

Girdi 26

Açık tozlanan çeşit

Doğal tozlanmayla üreyen, tohumu saklanabilen çeşit.

Aşı kalemi / gözü

Aşılanacak çeşidin alındığı sürgün parçası.

Bin dane ağırlığı

1.000 adet tohumun gram cinsinden ağırlığı.

Bodur anaç

Ağacı küçük tutan aşı anacı.

Dayanıklı çeşit

Belirli hastalık veya zararlıya karşı dirençli çeşit.

F1 hibrit

İlk nesil melez tohum.

Fidancılık

Meyve ve süs bitkisi fidanı üretimi.

Fide üretimi

Tohumdan üretilip tarlaya/seraya şaşırtılan genç bitki.

Fidecilik

Sebze fidesi üretimi.

Günlük civciv

Kuluçkadan yeni çıkmış kanatlı.

Hibrit tohum

İki farklı hattın melezlenmesiyle elde edilen tohum.

Kuluçkahane

Civciv ve yavru üretim tesisi.

Köklendirme

Çelikten yeni bitki elde etme.

Saf hat çeşit

Kendine döllenen, tohumu saklanabilen çeşit.

Sertifikalı fidan

Çeşit ve sağlık açısından belgelenmiş meyve fidanı.

Sertifikalı tohumluk

Çeşit saflığı, çimlenme gücü ve sağlık koşulları resmî olarak belgelenmiş tohumluk.

Tohum ilaçlaması

Tohumun ekim öncesi korunması.

Tohumculuk sektörü

Tohum üretimi, ıslahı ve ticareti.

Tohumluk sınıfı

Elit, orijinal, sertifikalı sınıflar.

Toleranslı çeşit

Strese (kuraklık, tuzluluk) dayanabilen çeşit.

Yarı bodur anaç

Bodur ile klasik arası anaç.

Yavaş salınımlı gübre

Besini kademeli veren gübre.

Yavru temini

Su ürünlerinde yavru balık kaynağı.

Yerel çeşit

Bölgeye uyum sağlamış geleneksel çeşit.

Yerli ve millî tohum

Kamu tarafından ıslah edilip tescil edilen tohum.

Çimlenme gücü

Tohumun çimlenme yüzdesi.

Hayvancılık 67

Altlık materyali

Barınak zeminine serilen malzeme (talaş, saman).

Altlık yönetimi

Barınak zemin malzemesinin kuru ve temiz tutulması.

Ana arı

Koloninin tek yumurtlayan dişisi.

Arı kışlatma

Koloninin kışı sağ atlatması için hazırlık.

Ağız sütü (kolostrum)

Doğumdan hemen sonraki ilk süt.

Aşı programı

Bölge risklerine göre hazırlanmış koruyucu aşı takvimi.

Balya

Kuru otun sıkıştırılmış paketi.

Barınak havalandırması

Barınakta hava değişimi ve amonyak kontrolü.

Biyogüvenlik

Hastalık etkenlerinin işletmeye girişini ve yayılmasını önleyen önlemler bütünü.

Burçak

Tek yıllık baklagil yem bitkisi.

Buzağılama aralığı

İki doğum arasındaki süre.

Bypass protein

Rumende parçalanmadan geçen protein.

Damızlık

Sürünün devamı için seçilen, genetik ve sağlık özellikleri kayıtlı hayvan.

Döl verimi

Sürüde doğum başarısı.

Günlük canlı ağırlık artışı

Besideki hayvanın günlük kilo kazancı.

Hayvan gübresi yönetimi

Gübrenin depolanması, kompostlaştırılması ve kullanımı.

Hayvan pancarı

Yem amaçlı yetiştirilen pancar.

Kaba yem

Selüloz oranı yüksek, hacimli yem (kuru ot, yonca, silaj, saman).

Kanatlı biyogüvenlik seviyesi

Kümes giriş-çıkış ve hijyen protokolü.

Karantina

Yeni gelen veya şüpheli hayvanın sürüden ayrı tutulması.

Karkas ağırlığı kriteri

Besi desteğinde ırka göre asgari karkas ağırlığı.

Karkas randımanı

Canlı ağırlığın karkasa dönüşme oranı.

Kesif yem

Enerji ve protein yoğunluğu yüksek, hacmi düşük yem (tahıl, küspe).

Kuru dönem

Sağımın kesildiği, doğum öncesi dinlenme dönemi.

Kuru madde tüketimi

Hayvanın günlük aldığı yem kuru maddesi.

Küpe (kimliklendirme)

Hayvanın resmî kimlik numarasını taşıyan kulak işareti.

Kırkım

Koyun ve keçinin yününün alınması.

Kızgınlık takibi

Dişinin döllenmeye hazır olduğu dönemin belirlenmesi.

Laktasyon

Doğumdan sonraki süt verme dönemi.

Mera yönetimi

Otlatma alanının kapasitesine göre planlı kullanılması.

Mera ıslahı

Meranın bitki örtüsünün iyileştirilmesi.

Mürdümük

Kurağa dayanıklı baklagil yem bitkisi.

Nektar takvimi

Bölgedeki bal veren bitkilerin çiçeklenme sırası.

Otlatma planı (rotasyon)

Meranın bölümler halinde sırayla otlatılması.

Otomatik suluk

Hayvanların sürekli su erişimini sağlayan sistem.

Oğul verme

Koloninin bölünerek yeni koloni oluşturması.

Padok / gezinti alanı

Hayvanların serbest hareket ettiği alan.

Premiks

Rasyona az miktarda katılan yoğun vitamin-mineral karışımı.

Rasyon

Hayvanın günlük besin ihtiyacını karşılayan yem karışımı.

Sağım makinesi

Sütü mekanik olarak sağan sistem.

Silaj

Yeşil yemin havasız ortamda fermente edilerek saklanması.

Silaj katkı maddesi

Fermantasyonu iyileştiren katkı.

Silaj makinesi

Yeşil yemi parçalayıp silaja hazırlayan makine.

Silajlık soya

Silaj için yetiştirilen soya.

Somatik hücre sayısı

Sütteki bağışıklık hücresi düzeyi.

Sorgum-sudan otu melezi

Kurağa dayanıklı silajlık yem bitkisi.

Soy kütüğü

Damızlık hayvanların resmî kayıt sistemi.

Suni tohumlama

Damızlık boğa spermasıyla döllenme.

Sözleşmeli yem üretimi

Yem bitkisinin alıcıyla önceden bağlanması.

Sürü sağlığı takibi

Hastalık, doğum, ölüm ve tedavi kayıtlarının düzenli tutulması.

Sürü yaş dağılımı

Sürüdeki hayvanların yaş yapısı.

Sürü yenileme oranı

Yıllık olarak sürüden çıkarılıp yerine konan hayvan oranı.

Sütten kesim

Yavrunun süt yerine katı yeme geçirilmesi.

TMR (toplam karma rasyon)

Tüm yem bileşenlerinin karıştırılıp verilmesi.

Tankta soğutma

Sütün üretim yerinde soğutulması.

Tiftik

Ankara keçisinden elde edilen ince yün.

Vücut kondisyon skoru

Hayvanın yağlanma derecesinin puanlanması.

Yapay çayır mera

Ekilerek oluşturulan mera.

Yapağı

Koyundan elde edilen yün.

Yem baklası

Hayvan yemi olarak yetiştirilen baklagil bitkisi.

Yem dönüşüm oranı

1 kg ürün için tüketilen yem miktarı.

Yem katkı maddesi

Rasyonu destekleyen mineral, vitamin veya enzim.

Yem şalgamı

Kök yem bitkisi.

Yemlik ve yem yolu

Hayvanların yem yediği alan.

Çayır

Doğal ot üretimi yapılan sulak alan.

Üçgül (yonca benzeri)

Baklagil yem bitkisi.

İtalyan çimi

Hızlı gelişen buğdaygil yem bitkisi.

Kayıt ve Uyum 125

Ada/parsel numarası

Arazinin tapu kimliği.

Afet desteği

Doğal afet sonrası dönemsel destek.

Alerjen bildirimi

Ambalajda alerji yapıcı içeriklerin belirtilmesi.

Anaç hayvan desteği

Damızlık hayvan başına dönemsel destek.

Arabuluculuk

Uyuşmazlıkların mahkeme öncesi çözümü.

Arazi kira sözleşmesi

Arazinin kiralanmasına ilişkin yazılı anlaşma.

Arazi toplulaştırma

Parçalı arazilerin birleştirilmesi.

Arıcılık Kayıt Sistemi (AKS)

Arıcıların ve kovanların resmî kaydı.

Arıcılık desteği

Kovan başına dönemsel destek.

Askı süresi

Hak edişlerin ilan edildiği ve itiraz edilebildiği süre.

Başvuru dönemi

Destek başvurularının kabul edildiği zaman aralığı.

Başvuru puanlaması

Hibe başvurularının sıralanma yöntemi.

Belgelendirme

Yapılan işin belgeyle kanıtlanması.

Besi havzası ili

Besicilik için planlama kapsamındaki iller.

Beyan sorumluluğu

Verilen bilginin doğruluğundan sorumlu olmak.

Beş yıl devir yasağı

Hibe alan yatırımın 5 yıl el değiştirememesi.

Bireysel sulama desteği

Damla/yağmurlama sistemine yönelik dönemsel destek.

Bitki koruma reçetesi

Bazı ürünlerin yalnız reçeteyle alınabilmesi.

Bitki pasaportu

Bitki ve bitkisel ürünlerin dolaşımında istenen resmî belge.

Bitki sağlık sertifikası (fitosaniter)

İhracatta bitki sağlığı uygunluğunu belgeleyen resmî sertifika.

Boş ilaç ambalajı

Kullanılmış ilaç kaplarının bertarafı.

Buzağı/kuzu desteği

Doğan yavru başına dönemsel destek.

Coğrafi işaret

Bir ürünün belirli bir yöreyle bağını koruyan tescil.

Damla sulama şartı

Su kısıtlı havzalarda dane mısıra destek şartı.

Destek katsayısı

Ürün grubuna göre belirlenen çarpan.

Destek takip kartı

Destek çağrılarının tarihli ve kaynaklı biçimde izlendiği kart.

Eksper incelemesi

Hasar tespiti için yapılan yerinde inceleme.

Etiket ve beyan disiplini

Ambalajlı ürünlerde mevzuata uygun bilgi verilmesi.

Faiz indirimli kredi

Belirli konularda düşük faizli kredi.

Fark ödemesi

Arz açığı olan ürünlerde ek gelir desteği.

Fark ödemesi desteği

Belirli ürünlerde kg başına dönemsel destek.

Fatura ve belge düzeni

Alım-satımın belgeyle kayıt altına alınması.

Faturalı satış

Belgeli ve kayıtlı satış.

Fesih maddesi

Sözleşmeden çıkma koşulları.

Fumigasyon

Kapalı ortamda gaz ile zararlı mücadelesi.

GDO ve mevzuat

Genetiği değiştirilmiş organizma.

GTİP kodu

Ürünün uluslararası gümrük tarife kodu.

Genç girişimci yaş sınırı

Genç çiftçi programlarındaki yaş kriteri.

Genç ve kadın üretici katsayısı

40 yaş altı ve kadın üreticilere ek destek.

Gezginci arıcılık desteği

Konum değiştiren arıcılara ek katsayı.

Gıda etiketleme mevzuatı

Ambalajlı gıdada zorunlu bilgi kuralları.

Gıda işletmesi kaydı

İşlenmiş gıda üretip satan işletmenin resmî kayıt/onay yükümlülüğü.

HBS (Hayvan Bilgi Sistemi)

Büyükbaş ve küçükbaş hayvanların küpe, hareket ve sağlık kayıtlarının tutulduğu resmî sistem.

Hak ediş

Destek ödemesine esas hesaplanan tutar.

Hal kayıt sistemi

Yaş sebze-meyve ticaretinin kayıt altına alınması.

Hasar tespiti

Zararın resmî olarak belirlenmesi.

Hibe alt limiti

Başvuru için gereken asgari proje tutarı.

Hukuki danışmanlık

Sözleşme, tapu ve uyuşmazlıklarda uzman görüşü.

IPARD destek bütçesi

Çağrı başına ayrılan toplam fon.

IPARD tedbiri

IPARD programındaki destek konusu başlığı.

IPARD çağrı tedbiri

Her çağrıda desteklenen konu başlıkları.

KKYDP

Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı.

KKYDP hibe üst limiti

Ekonomik yatırımlarda hibeye esas proje tavanı.

Kantar / tartı

Ürün ağırlığının ölçülmesi.

Kapasite raporu

Tesisin üretim kapasitesini gösteren belge.

Karantina etmeni

Ülkeye girişi ve yayılımı yasal olarak kontrol edilen zararlı/hastalık.

Kontrol ve sertifikasyon kuruluşu

Organik/İTU uyumunu denetleyen yetkili kuruluş.

Kuyu ruhsatı

Yeraltı suyu kullanımı için resmî izin.

Kükürtleme

Kuru meyvede renk koruma amaçlı uygulama.

Künye (yaş sebze-meyve)

Ürünün kaynağını ve niteliğini gösteren zorunlu bilgi.

Lisanslı depo kira desteği

Depolama ücretinin bir kısmının karşılanması.

Mahreç işareti

Coğrafi işaretin daha esnek türü.

Mali müşavir

Vergi, kayıt ve mali süreç uzmanı.

Mazot ve gübre desteği

Girdi bazlı dönemsel destek.

Menşe adı

Coğrafi işaretin en sıkı türü.

Menşe belgesi

Ürünün üretildiği ülkeyi gösteren belge.

Mera tahsisi

Meranın kullanım hakkının verilmesi.

Mevsimlik işçilik

Hasat dönemlerinde gelen geçici iş gücü.

Miras yoluyla parçalanma

Arazinin nesiller boyu bölünmesi.

Muafiyet oranı

Sigortada tazmin edilmeyen zarar payı.

Muvafakatname

Arazi sahibinin kiracıya verdiği yazılı izin.

Mücbir sebep

Tarafların kontrolü dışındaki olağanüstü durum.

Mücbir sebep bildirimi

Olağanüstü durumun resmî olarak bildirilmesi.

Müstahsil makbuzu

Çiftçiden alım yapan işletmenin düzenlediği belge.

Operatör belgesi

Makine kullanımı için gereken yetki belgesi.

Organik tarım desteği

Organik üretime dönemsel destek.

Organize Tarım Bölgesi (OTB)

Altyapısı hazır, teşvikli tarımsal üretim bölgesi.

Otlatma izni ve hukuku

Mera, orman içi ve orman kenarı alanlarda otlatmanın kurallara bağlı olması.

Parsel

Tapuda tanımlı arazi birimi.

Planlı üretim desteği

Stratejik ürünleri havzasında üretene verilen ek destek.

Prim desteği

Sigorta priminin bir kısmının devletçe karşılanması.

Ruhsatlı bitki koruma ürünü

Resmî olarak izin verilmiş tarım ilacı.

Sertifikalı tohum/fidan desteği

Sertifikalı materyal kullanımının desteklenmesi.

Sevk irsaliyesi

Ürünün taşınmasında düzenlenen belge.

Sigorta hasar bildirimi

Zarar sonrası süresi içinde yapılan resmî bildirim.

Son tüketim / tavsiye edilen tüketim tarihi

Ürünün güvenli tüketim süresi.

Stopaj (tarımsal)

Satış bedelinden kesilen vergi.

Su tahsisi

Kullanılabilecek su miktarının resmî belirlenmesi.

Su ürünleri desteği

Yetiştiricilik üretimine dönemsel destek.

Sürü bazlı destek

Sürü büyüklüğüne göre verilen destek.

Sürü yöneticisi desteği

100+ anaç koyun-keçi işletmelerine verilen ek destek.

Süt havzası ili

Süt üretimi için planlama kapsamındaki iller.

TARSİM

Tarım sigortaları havuz sistemi; don, dolu, kuraklık, hastalık gibi riskler için devlet destekli poliçe sağlar.

TKDK / IPARD

AB kaynaklı kırsal kalkınma hibe programı ve kurumu.

Tanıtım ve reklam kuralları

Ürün tanıtımında uyulması gereken kurallar.

Tarım arazisi vasfı

Arazinin tarımsal kullanım niteliği.

Tarım havzası

Ürünlerin üretim planlamasına göre belirlenmiş bölgeleri.

Tarımsal danışmanlık desteği

İstihdam edilen tarım danışmanına ödenen destek.

Temel destek

ÇKS'ye kayıtlı tüm çiftçilere ödenen taban destek.

Tohumluk sertifikasyonu

Tohumluğun resmî kontrolden geçirilmesi.

Uygulama kayıt defteri

Gübre ve ilaç uygulamalarının yazılı kaydı.

Uygun harcama

Hibe kapsamında sayılan gider kalemleri.

VETBİS

Veteriner bilgi sistemi.

Veteriner reçetesi

Hayvan ilacının yalnız reçeteyle verilebilmesi.

Veteriner sağlık sertifikası

Hayvan ve hayvansal ürün naklinde gereken resmî belge.

Yem bitkisi desteği

Kaba yem üretimini teşvik eden destek.

Yerinde kontrol

Destek/hibe sonrası yapılan denetim.

Yerli üretim şartı

Bazı desteklerde yurt içi üretim koşulu.

Yılda iki kontrol

İl Müdürlüklerinin hibe yatırımlarını yerinde denetlemesi.

Ziraat Odası üyeliği

Üretici kaydı ve meslek örgütü üyeliği.

ÇKS (Çiftçi Kayıt Sistemi)

Tarımsal desteklerden yararlanmak için üretici, arazi ve ürün bilgilerinin kaydedildiği resmî sistem.

ÇKS güncelleme dönemi

Kaydın yenilenmesi gereken zaman aralığı.

ÇKS parsel beyanı

Ekilen ürünün parsel bazında bildirilmesi.

Çap (tapu kaydı)

Arazinin sınır ve alan bilgilerini gösteren kayıt.

Çevresel etki değerlendirmesi (ÇED)

Büyük yatırımların çevresel etkilerinin incelenmesi.

Çeşit tescili

Yeni bir çeşidin resmî olarak kaydedilmesi.

Çifte finansman yasağı

Aynı yatırıma iki kaynaktan destek alınamaması.

Üretim izni / kayıt belgesi

Belirli üretim faaliyetleri için gereken resmî izin.

Üç yıllık destek kararı

Desteklerin üç yıl önceden açıklanması.

İkinci ürün kısıtı

Su kısıtlı havzalarda ikinci ürün mısır yasağı.

İntifa hakkı

Bir malın kullanım ve semerelerinden yararlanma hakkı.

İthalatçı ülke şartları

Hedef pazarın kendi kuralları.

İyi tarım desteği

İTU sertifikalı üretime dönemsel destek.

İşletme kayıt numarası

Tarımsal işletmenin resmî kimliği.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı

Tesisin faaliyet göstermesi için gereken izin.

Kurum 23

Araştırma enstitüsü

Ürün veya konu bazlı araştırma kurumu.

BSGM

Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü.

BÜGEM

Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü.

DSİ

Devlet Su İşleri.

GKGM

Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü.

HAYGEM

Hayvancılık Genel Müdürlüğü.

Kalkınma ajansı

Bölgesel kalkınma programları yürüten kurum.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü

Hava ve iklim verisi kurumu.

TAGEM

Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü.

TARSİM

Tarım Sigortaları Havuzu.

TEPGE

Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü.

TKDK

Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu.

TRGM

Tarım Reformu Genel Müdürlüğü.

TSE

Türk Standartları Enstitüsü.

Ticaret ve sanayi odası

İşletmelerin meslek örgütü.

Toprak Mahsulleri Ofisi

Tahıl ve baklagilde alım yapan kamu kurumu.

TÜİK

Türkiye İstatistik Kurumu.

Türk Patent ve Marka Kurumu

Coğrafi işaret ve marka tescili.

TİGEM

Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü.

Ziraat Bankası ve Tarım Kredi

Tarımsal kredinin ana kanalları.

Ziraat Odası

Çiftçilerin meslek örgütü.

Ziraat fakültesi

Tarımsal eğitim ve araştırma.

İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü

Üreticinin ilk ve en önemli başvuru kapısı.

Maliyet ve Karar 94

Amortisman

Uzun ömürlü yatırımın maliyetinin yıllara yayılması.

Amortisman oranı

Yatırımın yıllık aşınma payı.

Bakım kapasitesi

İş gücü ve altyapının kaldırabileceği hayvan sayısı.

Balya makinesi

Kuru otu sıkıştırıp paketleyen makine.

Batık maliyet yanılgısı

Harcanan parayı kurtarmak için zarara devam etmek.

Başabaş noktası

Toplam gelirin toplam maliyeti tam karşıladığı üretim veya fiyat düzeyi.

Beklenmedik gider payı

Plana eklenen güvenlik payı.

Birim maliyet

Bir kg/adet ürünün maliyeti.

Biçerdöver

Tahıl hasadında kullanılan makine.

Borç yapılandırma

Ödeme planının yeniden düzenlenmesi.

Cari hesap

Alıcı/satıcı ile karşılıklı borç-alacak kaydı.

Depo kapasitesi

Depolanabilecek azami miktar.

Dikey entegrasyon

Zincirin birden fazla halkasına sahip olmak.

Duyarlılık analizi

Fiyat, verim veya maliyet değiştiğinde sonucun nasıl değiştiğini gösteren hesap.

ELÜS karşılığı kredi

Elektronik ürün senedi teminatlı kredi.

Ekipman kiralama

Makinenin belirli süre için kiralanması.

Enerji maliyeti

Sulama, ısıtma, iklimlendirme ve soğutmanın enerji gideri.

Enerji verimliliği

Aynı işi daha az enerjiyle yapmak.

Enflasyon etkisi

Fiyatların genel yükselişinin plana etkisi.

Erken ödeme iskontosu

Peşin ödemeye karşılık verilen indirim.

Esnek sözleşme

Miktar ve fiyatta esneklik tanıyan anlaşma.

Eş finansman

Hibe dışında kalan ve yatırımcının karşıladığı pay.

Finansal kaldıraç

Borçla finansmanın getiriyi büyütme (ve küçültme) etkisi.

Fizibilite raporu

Yatırımın teknik, mali ve pazar açısından uygunluk analizi.

Fırsat maliyeti

Seçilmeyen alternatiften vazgeçilen kazanç.

Geri ödeme süresi

Yatırımın kendini amorti etme süresi.

Girdi maliyeti

Gübre, yakıt, ilaç ve yem fiyatlarının seyri.

Girdi stoku

Gübre, tohum ve ilacın önceden alınması.

Giriş engeli

Bir işe başlamanın zorluğu.

Hazine faiz desteği

Devletin kredi faizinin bir kısmını üstlenmesi.

Hurda değeri

Ekonomik ömür sonundaki kalan değer.

Kademeli büyüme

Ölçeğin adım adım artırılması.

Karar kaydı

Hangi varsayımla, hangi kaynağa dayanarak karar verildiğinin yazılması.

Karma satış stratejisi

Bir kısmını sözleşmeyle, bir kısmını spot satmak.

Katkı payı

Satış fiyatı eksi değişken maliyet.

Kayıp analizi

Nerede ne kadar kaybedildiğinin ölçülmesi.

Kesim yaşı

Hayvanın kesime gönderildiği yaş.

Kredi vadesi

Kredinin geri ödeme süresi.

Kredi üst limiti

Konu bazında en yüksek kredi tutarı.

Kritik başarı faktörü

Başarının bağlı olduğu az sayıda belirleyici.

Kümes yatırımı

Kanatlı üretimi için kümes ve ekipman kurulumu.

Makine bakım planı

Düzenli bakım ve yedek parça planlaması.

Makine kiralama / hizmet alımı

Makineyi satın almak yerine hizmet olarak almak.

Makine parkı

İşletmenin sahip olduğu makine bütünü.

Maliyet muhasebesi

Ürün bazında maliyet takibi.

Mekanizasyon kararı

Makineyi satın alma, kiralama veya hizmet alma seçimi.

Mekanizasyon oranı

İşin ne kadarının makine ile yapıldığı.

Müşteri portföyü

Alıcıların sayısı ve dağılımı.

Nakit akışı

Gelir ve giderlerin zaman içindeki dağılımı.

Nakit bütçesi

Ay ay gelir ve giderin planlanması.

Net bugünkü değer (NBD)

Gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değeri.

Parsel büyüklüğü

Tek parçadaki arazi genişliği.

Pazarlık gücü

Fiyat ve şartları etkileyebilme kapasitesi.

Periyodik bakım

Belirli aralıklarla yapılan makine bakımı.

Pilot ölçek

İlk girişte üretimin kontrollü ve küçük tutulması.

Planlama yanılgısı

İşin süresini ve maliyetini olduğundan az tahmin etmek.

Polikültür tarım

Aynı işletmede çok sayıda farklı ürün yetiştirme.

Rekabet analizi

Aynı ürünü kimlerin ürettiği.

Risk yönetimi

İklim, sağlık, pazar, finansman ve operasyon risklerinin yazılı olarak tanımlanması.

Riskten korunma

Fiyat riskini azaltan araçlar.

Sabit ve değişken maliyet

Üretim miktarından bağımsız ve bağımlı giderler.

Senaryo planlama

Farklı geleceklere göre plan yapmak.

Sera yatırımı

Örtü altı üretim tesisinin kurulması.

Sezon öncesi alım

Girdinin talep artmadan önce alınması.

Soğuk hava deposu yatırımı

Kendi deponu kurma kararı.

Tarla içi yol

Makine ve hasat erişimi için yol.

Tarımsal elektrik kredisi

Sulama elektriği bedeli için işletme kredisi.

Teminat

Yükümlülüğün güvencesi olarak verilen değer.

Teminat mektubu

Bankanın yükümlülüğe kefil olması.

Tepe iş dönemi

İş yükünün yoğunlaştığı dönem.

Toplu alım indirimi

Miktar arttıkça birim fiyatın düşmesi.

Uzmanlaşma

Tek alanda derinleşme.

Vadeli girdi alımı

Girdi bedelinin sonradan ödenmesi.

Verimlilik

Girdi başına elde edilen çıktı.

Yalıtım

Isı kaybını azaltan uygulama.

Yatay büyüme

Aynı işte ölçeği artırma.

Yatırım bütçesi

Bir kerelik harcamaların planı.

Yatırım kredisi

Sabit kıymet alımı için kullanılan kredi.

Yeniden yatırım

Kâr ın işletmeye geri konması.

Yön kararı

Çok pazarlı bir üründe hangi pazara üretileceğinin baştan seçilmesi.

Çıkış stratejisi

Yatırımdan çekilme planı.

Ödeme güvencesi

Alıcının ödeme yapacağının garanti altına alınması.

Ödemesiz dönem

Kredide ilk taksitin ertelendiği süre.

Ölçek ekonomisi

Üretim büyüdükçe birim maliyetin düşmesi.

Öğrenme hatası payı

İlk yıllarda kaçınılmaz kayıp.

Ürün çeşitlendirme

Tek ürüne bağımlılığı azaltma.

Ürün çeşitliliği ve risk

Farklı ürünlerle riskin dağıtılması.

İkinci el makine

Kullanılmış makine alımı.

İpotek

Kredi için gayrimenkulün teminat gösterilmesi.

İç verim oranı (İVO)

Yatırımın getiri oranı.

İş gücü planlaması

İşlerin zaman ve kişi bazında planlanması.

İş planı

Yatırımın hedef, süreç ve finansmanını gösteren belge.

İşletme kredisi

Günlük faaliyet için kullanılan kredi.

İşletme sermayesi

Günlük faaliyeti sürdürmek için gereken nakit.

Pazar ve Satış 108

Abonelik modeli (kutu satış)

Düzenli aralıklarla ürün gönderimi.

Agroturizm

Çiftlik/bahçe ziyareti ve deneyim satışı.

Arz fazlası

Talebi aşan üretim.

Atmosfer kontrollü (AK) depo

Oksijen ve CO2'in ayarlandığı özel depo.

Avans ödemesi

Ürün tesliminden önce yapılan kısmi ödeme.

Boy eleme

Ürünün boyuta göre ayrılması.

Boylama ve tasnif

Ürünün boy, renk ve kaliteye göre ayrılması.

Boylama ve tasnif hattı

Ürünü boy ve kaliteye göre ayıran ekipman.

Bulgur ve irmik sanayi

Buğdayın işlenerek katma değer kazanması.

Depolama kararı

Ürünü hemen satmak ile depolayıp beklemek arasındaki seçim.

Depolamaya uygun çeşit

Uzun depo ömrü olan çeşit.

Dijital pazaryeri

İnternet üzerinden satış platformları.

Dondurulmuş ürün

Şoklanarak dondurulan meyve/sebze.

Doğrudan satış

Aracısız, üreticiden tüketiciye satış.

Eleme ve temizleme

Yabancı maddenin üründen ayrılması.

Endeksli fiyat

Fiyatın bir endekse bağlanması.

Entegre (sözleşmeli) yetiştiricilik

Civciv, yem ve teknik programın entegrasyon firmasından geldiği, üreticinin kümes ve işçilik sağladığı model.

Erkenci çeşit

Normalden önce hasada gelen çeşit.

Erkencilik

Ürünü pazara diğerlerinden önce çıkarabilme.

Fire

Depolama ve taşımada oluşan miktar kaybı.

Fiyat formülü

Sözleşmede fiyatın nasıl hesaplanacağı.

Frigorifik araç

Soğutmalı taşıma aracı.

Garanti markası

Belirli standartları taşıyan ürünler için ortak marka.

Geççi çeşit

Normalden geç hasada gelen çeşit.

Geççilik

Ürünü sezon sonunda pazara çıkarabilme.

Hacim primi

Büyük miktarda satışa verilen ek fiyat.

Hal ve toptancı sistemi

Yaş meyve-sebzenin toptan satış düzeni.

Hasat kasası

Zedelenmeyi azaltan taşıma kabı.

Hasat nemi

Hasat sırasındaki ürün nem oranı.

Hasat sonrası kayıp

Hasattan tüketiciye kadar oluşan kayıp.

Hidro soğutma

Soğuk suyla hızlı soğutma.

Kabuk rengi

Meyvenin dış görünüm kalitesi.

Kalibre (boy)

Meyve/sebzenin çap veya ağırlığa göre boy sınıfı.

Kalite kesintisi

Sözleşmede kalite şartı karşılanmazsa yapılan fiyat indirimi.

Kalite primi

Yüksek kaliteye ödenen ek fiyat.

Kalite sınıfı (Ekstra/I/II)

Ürünün görsel ve fiziksel ölçütlere göre sınıflandırılması.

Karkas sınıflandırma

Kesim sonrası etin kalite ve yağlanma sınıfı.

Kolektif marka

Bir grubun ortak kullandığı marka.

Komisyoncu

Halde ürünü üretici adına satan aracı.

Konserve / salça

Isıl işlemle uzun ömürlü hale getirilen ürün.

Konsinye satış

Ürünün satıldıkça ödeme yapılması esasına dayalı satış.

Kuru domates

Kurutularak saklanan sanayi domatesi.

Kuru üzüm tipi

Çekirdeksiz kurutmalık üzüm sınıfı.

Kurutulmuş ürün

Nem alınarak saklanabilir hale getirilen ürün.

Kuruyemiş ve çerez sanayi

Sert kabuklu ve çekirdeğin işlenmesi.

Liman erişimi

İhracat lojistiğinde limana yakınlık.

Lisanslı depoculuk

Ürünün lisanslı depoda saklanıp elektronik ürün senediyle temsil edilmesi.

Mevsiminde tüketim

Sezonunda üretilen ürünün tercih edilmesi.

Mevsimsellik

Arz ve fiyatın yıl içinde düzenli dalgalanması.

Meyve suyu işleme

Meyvenin suya işlenmesi.

Modifiye atmosfer paketleme

Ambalaj içi gaz bileşiminin ayarlanması.

Ortak marka

Birden çok üreticinin aynı marka altında satması.

Paketleme evi

Ürünün ayıklandığı, boylandığı ve paketlendiği tesis.

Palet ve istifleme

Taşımada standart yükleme birimi.

Pazar kanalı

Ürünün alıcıya ulaştığı yol: hal, market, sanayi, ihracat, doğrudan satış.

Pekmez, reçel ve kuru meyve

Meyvenin işlenerek raf ömrünün uzatılması.

Pencere ürünü

Depolanamayan, kısa raf ömürlü ve dar bir zaman aralığında satılması gereken ürün.

Perakende vadesi

Market zincirlerinin ödeme süresi.

Polinasyon hizmeti

Arı kolonilerinin bahçelere tozlaşma için kiralanması.

Promosyon maliyeti

İndirim ve kampanya bedeli.

Raf ve listeleme bedeli

Market zincirlerinde ürün bulundurma maliyeti.

Raf ömrü

Ürünün kalitesini koruduğu süre.

Randıman

Ham üründen elde edilen işlenmiş/iç ürün oranı.

Randıman/kalite kesintisi

Alım sırasında kalite nedeniyle yapılan fiyat indirimi.

Serbest bölge

Gümrük avantajı sağlayan ticaret bölgesi.

Sertifika primi

Organik/İTU ürüne ödenen ek fiyat.

Silo

Tahılın döküm hâlde depolandığı yapı.

Sosyal medya tanıtımı

Dijital mecralarda ürün tanıtımı.

Soğuk oda

Kısa süreli soğuk muhafaza.

Soğuk zincir

Hasattan tüketiciye kadar kesintisiz soğuk saklama.

Spot satış

Sözleşmesiz, günlük fiyattan satış.

Stok devir hızı

Ürünün ne kadar hızlı satıldığı.

Sözleşmeli tedarikçi olmak

Sanayiye düzenli hammadde sağlama.

Sözleşmeli üretim

Fiyat, kalite ve teslim koşullarının üretimden önce yazılı olarak belirlenmesi.

Süt işleme (peynir/yoğurt)

Sütün katma değerli ürüne dönüştürülmesi.

Taban fiyat

Sözleşmede garanti edilen asgari fiyat.

Tamamlayıcı ürün

Birlikte tüketilen ürünler.

Tarlada ön soğutma

Hasat sonrası hızlı soğutma.

Tarımda e-ticaret

Ürünün internet üzerinden satılması.

Tavan fiyat

Sözleşmede üst sınır konulan fiyat.

Tesellüm (teslim alma)

Alıcının ürünü kabul etmesi.

Teslim takvimi

Ürünün ne zaman teslim edileceği.

Ticaret borsası

Tarımsal ürün alım-satımının tescillendiği kurum.

Toptancı hali

Yaş sebze-meyvenin toptan alınıp satıldığı yer.

TÜRİB (Ürün İhtisas Borsası)

ELÜS alım-satımının yapıldığı borsa.

Tüketici güveni

Alıcının ürüne ve üreticiye duyduğu güven.

Un ve bulgur işleme

Tahılın işlenerek katma değer kazanması.

Uçucu yağ

Aromatik bitkilerden distilasyonla elde edilen yağ.

Vadeli işlem piyasası

Fiyat riskinden korunma aracı.

Vakum soğutma

Basınç düşürerek hızlı soğutma.

Yabancı madde oranı

Üründeki toprak, taş, sap gibi istenmeyen madde payı.

Yem işleme

Karma yem üretimi.

Yerel gıda hareketi

Kısa tedarik zinciri tercihi.

Yöresel ürün

Bir yöreye özgü, kimlikli ürün.

Zeytinyağı üretimi

Zeytinin sıkılarak yağa dönüştürülmesi.

Zincir market tedariği

Büyük perakende zincirlerine düzenli ürün verme.

Çiftlikten satış

Üretim yerinde doğrudan tüketiciye satış.

Ödeme vadesi

Satıştan ödemeye kadar geçen süre.

Ön soğutma

Hasattan hemen sonra ürünün hızla soğutulması.

Özel markalı üretim

Başka bir markanın adı altında üretim.

Üretici pazarı

Üreticinin doğrudan sattığı yerel pazar.

Ürün hikâyesi

Yöre, yöntem ve insan üzerinden anlatı.

İade oranı

Satılmayan veya bozulan ürünün geri dönüşü.

İhracat partisi

Tek seferde gönderilen ürün grubu.

İlk hasat zamanı

Ürünün pazara ilk çıkış anı.

İç randıman

Kabuklu üründen çıkan iç oranı.

İşlenmiş gıda pazarı

Ham ürün yerine işlenmiş ürün satışı.

İşlenmiş ürün

Ham üründen dönüştürülmüş gıda.

Risk 79

Acil durum planı

Kriz anında ne yapılacağının önceden yazılması.

Advektif don

Soğuk hava kütlesinin bölgeye taşınmasıyla oluşan don.

Aflatoksin riski

Nem ve küf koşullarında oluşan, sert kabuklu ve tahıllarda gıda güvenliği riski yaratan toksin.

Alacak sigortası

Tahsil edilemeyen alacağa karşı koruma.

Alarm sistemi

Kritik değer sapmasında uyarı veren sistem.

Atık su ile sulama

Arıtılmamış suyla sulama yapılması.

Ağır metal kirliliği

Toprak ve suda kadmiyum, kurşun gibi metallerin birikmesi.

Aşırı güven

Kendi tahminine fazla güvenmek.

Belirsizlik

Sonucun bilinemezliği.

Bor toksisitesi

Toprak veya suda aşırı bor.

Cezai şart

Yükümlülük ihlalinde ödenecek tutar.

Dane kırılması

Hasatta tanenin zarar görmesi.

Destek geri ödemesi

Haksız alınan desteğin iadesi.

Dolu ağı

Doluya karşı fiziksel koruma ağı.

Dolu izi

Dolu çarpmasının bıraktığı yara.

Don için koruyucu sulama

Don gecesinde sulamayla ısı açığa çıkarma.

Don çukuru

Soğuk havanın toplandığı, çevresine göre daha alçak ve hava akışı zayıf arazi kesimi.

Dökülme kaybı

Hasatta tarlada kalan ürün.

Döviz bazlı sözleşme

Fiyatın dövize bağlanması.

Ekonomik zarar eşiği

Mücadelenin ekonomik olarak gerektiği zararlı yoğunluğu.

Erozyon

Toprağın su veya rüzgârla taşınması.

Gübre yakması

Aşırı gübrenin bitkiyi yakması.

Gıda güvenliği krizi

Ürün kaynaklı sağlık sorunu.

Hassas çeşit

Hastalık veya strese duyarlı çeşit.

Jeneratör

Elektrik kesintisinde devreye giren güç kaynağı.

Kapasite taahhüdü

Belirli miktarı teslim etme sözü.

Karasu (zeytin atık suyu)

Zeytin sıkımından çıkan atık su.

Kayıptan kaçınma

Zararı kabul etmemek için beklemek.

Kayıt dışı satış riski

Belgesiz alım-satım.

Kontrol yanılgısı

İklim gibi kontrol edilemeyeni kontrol ettiğini sanmak.

Kriz iletişimi

Sorun anında kimin aranacağının belirlenmesi.

Kur riski

Döviz kurundaki değişimin etkisi.

Kur riski yönetimi

Döviz dalgalanmasına karşı önlem.

Kuraklık riski

Kritik gelişme döneminde su açığının verimi düşürmesi.

Kuzey/güney bakı

Arazinin yöneldiği yön.

Kırılma noktası

Sistemin çöktüğü eşik.

Kış (şiddetli) donu

Ağacın odun dokusunu zedeleyen aşırı soğuk.

Meyve lekesi

Meyve yüzeyinde görsel kusur.

Mikotoksin

Küflerin ürettiği toksinler.

Mikroklima

Küçük bir alanın çevresinden farklı iklim koşulları.

Moda ürün

Ani popülerlik kazanan ürün.

Monokültür

Tek ürüne dayalı üretim.

Nitrat kirliliği

Aşırı azotlu gübrenin suya karışması.

Patates siğili karantinası

Patates siğili görülen alanların karantinaya alınması.

Patojen

Hastalık yapan mikroorganizma.

Poliçe okuma

Sigorta belgesinin teminat ve istisnalarının incelenmesi.

Radyasyon donu

Açık ve rüzgârsız gecelerde yerden ısı kaybıyla oluşan don.

Rakım etkisi

Yüksekliğin sıcaklık ve fenolojiye etkisi.

Satış noktası çeşitliliği

Birden fazla satış kanalı kullanmak.

Silo gazı

Kapalı depoda oluşan tehlikeli gaz.

Sonbahar (erken) donu

Hasat öncesi erken gelen don.

Sürü psikolojisi

Herkesin yaptığını yapmak.

Tarımda iş güvenliği

Makine, kimyasal, hayvan ve yükseklik riskleri.

Tağşiş

Ürüne yabancı madde katılması veya taklit edilmesi.

Tedarikçi çeşitliliği

Girdiyi birden fazla kaynaktan almak.

Tek noktaya bağımlılık

Tek alıcı, tek girdi kaynağı veya tek ürüne bağlı olmak.

Teminat yetersizliği

Kredi için gereken güvencenin bulunmaması.

Toparlanma süresi

Şok sonrası normale dönüş süresi.

Tuzlu su ile sulama

Yüksek tuzlu suyun sulamada kullanılması.

Yanıltıcı beyan

Ürün hakkında doğrulanamayan iddia.

Yedek parça bulunabilirliği

Kritik parçaların temin süresi.

Yedeklilik (redundancy)

Kritik sistemin yedeğinin bulunması.

Yeraltı su kısıtı bölgesi

Yeraltı suyu yetersiz belirlenmiş havza.

Yöney (bakı)

Arazinin baktığı yön (kuzey/güney).

Zirai don

Bitkinin hassas döneminde sıcaklığın kritik eşiğin altına düşmesiyle oluşan zarar.

Zoonoz

Hayvandan insana geçebilen hastalık.

Çeşit karışımı

Aynı parselde birden çok çeşit ekme.

Çifte standart riski

İç pazar ile ihracat arasındaki kalite farkı.

Ödeme güçlüğü

Yükümlülüklerin karşılanamaması.

İkame ürün

Yerine geçebilecek ürün.

İklim adaptasyonu

Değişen iklime uyum sağlayan üretim kararları.

İklim değişikliği ve tarım

Uzun dönemli iklim eğiliminin üretime etkisi.

İlaç direnci

Zararlı veya hastalığın ilaca karşı dayanıklılık geliştirmesi.

İlaç sürüklenmesi (drift)

İlacın rüzgârla komşu parsele taşınması.

İlkbahar donu

Çiçeklenme dönemindeki don.

İstilacı tür avcılığı

Balon balığı gibi istilacı türlerin avlanması.

İthalat baskısı

İthal ürünün iç fiyatı düşürmesi.

İtibar riski

Marka ve üretici güveninin zedelenmesi.

İşletme dayanıklılığı

Şoklara karşı ayakta kalabilme.

Standart 66

AB Yeşil Mutabakat

AB'nin çevre ve iklim politikası çerçevesi.

AB onaylı süt çiftliği

AB standartlarını karşılayan işletme.

Aflatoksin limiti

Gıdada izin verilen azami aflatoksin düzeyi.

Antibiyotik kalıntısı

Hayvansal üründe ilaç kalıntısı.

Asitlik derecesi

Zeytinyağının serbest yağ asidi oranı.

Balda nem oranı

Baldaki su yüzdesi.

Depoda FIFO

Önce giren ürünün önce çıkması.

Diastaz sayısı

Balın tazelik ve doğallık göstergesi.

Doğal kaynak yönetimi

Toprak, su ve biyoçeşitliliğin sürdürülebilir kullanımı.

Doğrulanabilirlik

İddianın kaynağa geri götürülebilmesi.

Entegre mücadele (IPM)

Kültürel, biyolojik ve kimyasal yöntemlerin birlikte kullanılması.

GLOBALG.A.P.

Uluslararası iyi tarım uygulamaları sertifikası.

Gıda güvenliği

Gıdanın tüketici için zararsız olması.

Gıda israfı

Tüketilebilir gıdanın kaybedilmesi.

Gıda kontrol laboratuvarı

Analiz ve denetim yapan resmî/özel laboratuvar.

HMF değeri

Balda ısıl işlem ve bekleme göstergesi.

Hasat aralığı

Son ilaçlama ile hasat arasında geçmesi gereken süre.

Hasat öncesi kalıntı kontrolü

Hasattan önce yapılan analiz.

Hastalıktan ari işletme

Belirli hastalıklardan arındırılmış ve belgelenmiş işletme.

Hayvan refahı

Hayvanın barınma, besleme ve sağlık koşullarının standardı.

Helal sertifikası

Ürünün helal üretim şartlarını karşıladığını gösteren belge.

Hijyen planı (HACCP mantığı)

Gıda güvenliği risklerinin sistemli yönetimi.

Hızlı alarm bildirimi

AB'nin gıda güvenliği uyarı sistemi.

Kalıntı limiti (MRL)

Üründe izin verilen azami bitki koruma ürünü kalıntısı.

Karbon ayak izi

Üretimin sera gazı salımı.

Koruyucu ekipman

İlaçlama ve tehlikeli işlerde kullanılan donanım.

Müşteri şikâyeti yönetimi

Şikâyetlerin kaydı ve çözümü.

Organik geçiş süreci

Konvansiyonelden organiğe geçiş dönemi.

Organik tarım sertifikası

Organik üretim kurallarına uyumun belgelenmesi.

Parti ayırma

Farklı kalite/kaynaktaki ürünün karıştırılmaması.

Parti/lot numarası

Bir üretim partisinin kimliği.

Peroksit değeri

Yağın oksitlenme göstergesi.

Pestisit kalıntısı

Üründe kalan bitki koruma ürünü miktarı.

STD-CALC-01

Hesaplayıcı etiği standardı.

STD-DATA-01

Veri ve gizlilik standardı.

STD-DISCLAIMER-01

Genel bilgilendirme ve sorumluluk sınırı standardı.

STD-GOV-01

Kooperatif ve yönetişim standardı.

STD-HEALTH-01

Bitki ve hayvan sağlığı içerik standardı.

STD-LABEL-01

Etiket ve beyan standardı.

STD-SUPPORT-01

Destek ve sigorta bilgisi standardı.

Sera gazı salımı

Üretimin iklim etkisi.

Sertifikalı üretim

Belgelendirilmiş üretim sistemleri (organik, İTU, GLOBALG.A.P.).

Sosyal uygunluk denetimi

İşçi hakları ve çalışma koşulları denetimi.

Soğuk zincir kaydı

Sıcaklık takibinin belgelenmesi.

Standart iş akışı (SOP)

Bir işin her seferinde aynı şekilde yapılması.

Su ayak izi

Ürün üretmek için harcanan toplam su.

Sürdürülebilirlik raporu

Çevresel ve sosyal etkinin belgelenmesi.

Sütte donma noktası

Süte su katılıp katılmadığını gösteren ölçüt.

Sınırda karbon düzenlemesi

AB'nin ithalatta karbon uygulaması.

Sızma (natürel) zeytinyağı

Mekanik yöntemle elde edilen, asitliği düşük yağ.

Tarımsal biyoçeşitlilik

Üretim alanındaki tür ve çeşit zenginliği.

Toprak karbonu

Toprakta depolanan organik karbon.

Tozlayıcı koruma

Arı ve diğer tozlayıcıların korunması.

Yayın kapısı

Bir sayfanın yayımlanabilmesi için geçmesi gereken kontroller.

Çiğ süt kalitesi

Sütün yağ, protein, somatik hücre ve bakteri sayısı.

Çocuk işçiliği yasağı

Çocukların tarımsal işlerde çalıştırılmaması.

Ölçüm cihazı kalibrasyonu

Ölçüm aletinin doğruluğunun belgelenmesi.

Ürün geri çağırma

Piyasadaki riskli ürünün toplatılması.

İhracat öncesi analiz

Kalıntı ve aflatoksin kontrolü.

İklim akıllı tarım

Verimi korurken iklim etkisini azaltan üretim.

İlaç bekleme süresi

Tedaviden sonra ürünün teslim edilemeyeceği süre.

İnce içerik (thin content)

Kullanıcıya gerçek değer sunmayan sayfa.

İnhibitör maddesi

Sütte antibiyotik gibi engelleyici madde.

İyi Tarım Uygulamaları (İTU)

İzlenebilir ve güvenli üretim sistemi.

İzlenebilirlik

Ürünün kaynağına ve işlem geçmişine geri izlenebilmesi.

Şeffaflık

Üretim ve kaynak bilgisinin açıkça paylaşılması.

Toprak ve Su 53

Alkalilik

Suyun karbonat/bikarbonat içeriği.

Arazi eğimi

Arazinin yatayla yaptığı açı.

Azaltılmış toprak işleme

Toprağı en az bozarak ekim yapma.

Azot (N)

Yaprak ve vejetatif gelişmenin ana besini.

Basınçlı sulama

Damla ve yağmurlama sistemlerinin genel adı.

Bitki su tüketimi

Bitkinin sezon boyunca kullandığı su.

Bölünmüş gübre uygulaması

Gübrenin birkaç seferde verilmesi.

Dipkazan (subsoiler)

Sıkışmış alt katmanı kıran alet.

Drenaj

Fazla suyun topraktan uzaklaştırılması.

Drenaj kanalı

Fazla suyun tahliye edildiği kanal.

Dörtlü münavebe

Aynı ürünün dört yıl üst üste ekilememesi.

Ege havzası

İzmir-Manisa-Aydın-Denizli bölgesi.

Evapotranspirasyon (ETc)

Bitki ve topraktan buharlaşan toplam su.

Fertigasyon

Gübrenin sulama suyuyla birlikte verilmesi.

Fosfor (P)

Kök gelişimi ve enerji metabolizmasının besini.

GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi)

Bölgesel sulama ve kalkınma projesi.

Gölet / su hasadı

Yağış suyunun biriktirilmesi.

Gübreleme planı

Toprak analizine ve bitkinin ihtiyacına göre besin verme programı.

Kalsiyum (Ca)

Hücre duvarı ve meyve sertliğinin besini.

Kaymak tabakası

Yağış sonrası toprak yüzeyinde oluşan sert kabuk.

Kritik su dönemi

Su stresinin verimi en çok düşürdüğü gelişme aşaması.

Kıraç arazi

Sulama imkânı olmayan, verimi düşük arazi.

Marjinal arazi

Düşük verimli, sınırlı kullanım imkânı olan arazi.

Mikro yağmurlama

Küçük başlıklarla yapılan yağmurlama.

Münavebe

Aynı tarlada ürünlerin planlı sırayla değiştirilmesi.

Nadas

Tarlanın bir sezon boş bırakılıp su biriktirilmesi.

Organik madde

Topraktaki bitkisel ve hayvansal kalıntı payı.

Potasyum (K)

Meyve kalitesi ve su dengesinin besini.

Salma sulama

Suyun tarlaya serbest bırakılması.

Solma noktası

Bitkinin su alamadığı toprak nemi düzeyi.

Su güvencesi

Kritik dönemlerde ihtiyaç duyulan suyun güvenilir biçimde sağlanabilmesi.

Su hasadı

Yağış suyunun toplanıp depolanması.

Sulama programı

Ne zaman ne kadar su verileceğinin planı.

Sulama randımanı

Verilen suyun bitkiye ulaşan oranı.

Sulama suyu analizi

Sulama suyunun tuz, sodyum ve pH açısından ölçülmesi.

Sulama sırası (nöbet)

Ortak sulamada suyun sırayla kullanılması.

Sulama yöntemi

Damla, yağmurlama, salma gibi suyun bitkiye ulaştırılma biçimi.

Taban arazi

Su tutan, verimli düz arazi.

Taban taşı

Toprak altında oluşan sert, geçirimsiz katman.

Tarla kapasitesi

Toprağın tutabildiği azami kullanılabilir su.

Teraslama

Eğimli arazide basamaklar oluşturma.

Toprak analizi

Toprağın besin, pH, tuzluluk ve organik madde durumunun laboratuvarda ölçülmesi.

Toprak canlılığı

Topraktaki mikro ve makro organizma varlığı.

Toprak pH'ı

Toprağın asitlik-alkalilik düzeyi.

Toprak sıkışması

Ağır makine ve ıslak toprakta çalışmayla oluşan yoğunlaşma.

Toprak tuzluluğu

Toprakta biriken çözünebilir tuz düzeyi.

Yeşil gübre

Toprağa karıştırılmak üzere yetiştirilen bitki.

Yıkama sulaması

Toprakta biriken tuzun suyla aşağı taşınması.

Çukurova

Adana-Mersin ovası.

Örtü bitkisi

Toprağı korumak için yetiştirilen bitki.

İnfiltrasyon

Suyun toprağa sızma hızı.

İz elementler

Çinko, demir, bor, mangan gibi az miktarda gereken besinler.

Şeritvari ekim

Farklı ürünlerin şeritler hâlinde ekilmesi.

Veri 113

Agregat stabilitesi

Toprak parçacıklarının bir arada durma gücü.

Akredite laboratuvar

Yetkilendirilmiş analiz kuruluşu.

Ambar / depo kaydı

Depoya giren ve çıkan ürünün kaydı.

Açık veri

Kamuya açık ve kullanılabilir veri.

Açılma oranı

Antep fıstığında kabuğu çatlamış meyve oranı.

Basitlik ilkesi

Tutulabilen basit sistem, tutulmayan karmaşık sistemden iyidir.

Baz yıl etkisi

Karşılaştırmanın hangi yıla göre yapıldığı.

Besin antagonizmi

Bir besinin diğerinin alımını engellemesi.

Bitki sağlığı erken uyarı

Hastalık ve zararlı için bölgesel uyarı sistemi.

Bitki örtüsü indeksi (NDVI)

Bitki canlılığını gösteren uydu göstergesi.

Boş meyve oranı

İçi gelişmemiş meyve payı.

Brüt kâr

Gelir eksi doğrudan üretim maliyeti.

Canlı ağırlık

Hayvanın kesim öncesi ağırlığı.

Depo doluluk oranı

Kapasitenin ne kadarının kullanıldığı.

Don erken uyarısı

Don riskinin önceden bildirilmesi.

Don çukuru testi

Parselin soğuk hava biriktirip biriktirmediğinin ölçülmesi.

Doğrulama yanlılığı

Yalnız kendi görüşünü destekleyen bilgiyi aramak.

Dış ticaret dengesi

İhracat ve ithalat farkı.

EC / pH ölçer

Besin çözeltisi ve suyun tuzluluk ve asitliğini ölçer.

Etkili toprak derinliği

Kökün gelişebildiği derinlik.

Fenoloji

Bitkinin gelişme aşamalarının takvimlenmesi.

GEO sayfası (il×ürün)

Belirli bir ilde belirli bir ürünün üretim bağlamını veren sayfa.

Gelir tablosu

Dönem gelir ve giderlerinin özeti.

Gen bankası

Bitki genetik kaynaklarının korunduğu kurum.

Geçmişe bakış yanılgısı

Olay sonrası 'zaten belliydi' demek.

Gluten indeksi

Buğday hamurunun kalite göstergesi.

Gübre kullanım etkinliği

Verilen gübrenin bitkiye ulaşan oranı.

Gün-derece toplamı

Bitkinin gelişmesi için gereken toplam sıcaklık.

Güncellik borcu

Sonraki kontrol tarihi geçmiş içeriklerin birikmesi.

Hastalık tahmin modeli

İklim verisinden hastalık riskinin öngörülmesi.

Hata kaydı

Yapılan hataların yazılı tutulması.

Hayatta kalma yanılgısı

Ayakta kalanlara bakıp genelleme yapmak.

Hektolitre ağırlığı

Tahılın birim hacim ağırlığı.

Kanıt düzeyi

Bir iddianın ne kadar sağlam desteklendiği.

Kar örtüsü

Kışlık ekinleri koruyan doğal örtü.

Katyon değişim kapasitesi (KDK)

Toprağın besin tutma kapasitesi.

Kaynak hiyerarşisi

Kaynakların güvenilirlik sırası.

Kireç oranı

Topraktaki kalsiyum karbonat yüzdesi.

Kontrol listesi

Yapılacakların yazılı ve işaretlenebilir listesi.

Kritik sıcaklık

Bitkinin zarar görmeye başladığı sıcaklık.

Kriz sonrası değerlendirme

Olay bittikten sonra ders çıkarma.

Kuluçka randımanı

Kuluçkaya konan yumurtadan çıkan civciv oranı.

Kuraklık erken uyarısı

Kuraklık riskinin önceden bildirilmesi.

Kırsal nüfus ve iş gücü

Tarımda çalışabilecek nüfus.

Kıyaslama (benchmark)

Kendi performansını bir referansla karşılaştırma.

Laktoz

Süt şekeri.

Meyve eti / çekirdek oranı

Meyvede yenebilir kısmın payı.

Meyve sertliği

Meyvenin dayanıklılık göstergesi.

Nem ölçer

Ürünün nem oranını ölçen cihaz.

Net kâr

Tüm giderler düşüldükten sonra kalan.

Numune alma

Analiz için temsili örnek toplanması.

Nüfus ve talep

Demografik yapının talebe etkisi.

Olasılık düşünmek

Kesinlik yerine ihtimalle düşünmek.

Ortalama yanılgısı

Ortalamaya bakıp uç değerleri gözden kaçırmak.

Penetrometre

Meyve sertliğini ölçen alet.

Persistens (verim sürekliliği)

Pik sonrası verimin ne kadar korunduğu.

Pik verim

Sürünün ulaştığı en yüksek verim düzeyi.

Polifenol içeriği

Zeytinyağında doğal antioksidan bileşenler.

Protein oranı

Tahılda protein yüzdesi.

Refraktometre

Briks (şeker) oranını ölçen alet.

Ret oranı

İhracatta reddedilen parti yüzdesi.

SAR (sodyum adsorpsiyon oranı)

Sulama suyunun sodyum riski göstergesi.

Sayfa sayısı hedefi

Kaç sayfa üretileceği hedefi.

Seri tipi

Verinin yıllık, aylık, seri veya tahmin olduğunun açıkça belirtilmesi.

Sezon planı

Yıl boyunca yapılacak işlerin takvimlenmesi.

Seçim yanlılığı

Yalnız başarılı örneklerin görülmesi.

Solucan yoğunluğu

Toprak sağlığının basit bir göstergesi.

Sonraki kontrol tarihi

Bir bilginin ne zaman yeniden doğrulanacağının önceden yazılması.

Stok sayımı

Fiili stokun kayıtla karşılaştırılması.

Stok yaşlandırma

Ürünün depoda kaç gündür beklediğinin takibi.

Sürekli iyileştirme

Kayıt → analiz → düzeltme döngüsü.

Süt eşdeğeri

Farklı hayvan türlerinin sütünün karşılaştırılması.

Süt protein oranı

Sütteki protein yüzdesi.

Süt yağ oranı

Sütteki yağ yüzdesi.

Sütte yağsız kuru madde

Sütün su ve yağ dışındaki bileşeni.

Sıcaklık inversiyonu

Yükseldikçe sıcaklığın artması durumu.

Sıcaklık kaydedici (data logger)

Sıcaklık ve nemi otomatik kaydeden cihaz.

TARYAT

İl Tarımsal Yatırım Rehberi.

Tahmin ve kesinleşmiş veri

TÜİK bitkisel üretimde yılda 3 kez veri yayımlar: 1. ve 2. tahmin, sonra nihai.

Talep esnekliği

Fiyat değişiminin talebe etkisi.

Tansiyometre

Toprak nem gerilimini ölçen cihaz.

Tarımsal meteoroloji istasyonu

Yerinde sıcaklık, nem, yağış ve rüzgâr ölçümü.

Tarımsal veri güvenliği

Üretim verisinin korunması.

Tek değişken kuralı

Bir seferde bir şey değiştirip sonucu ölçmek.

Toprak bünyesi

Kum, kil ve mil oranları.

Toprak profili

Toprağın katmanlarının incelenmesi.

Toprak tuz oranı

Topraktaki çözünebilir tuz miktarı.

Trend okuma

Çok yıllık eğilimin değerlendirilmesi.

Tüketici eğilimi

Talebin yönü ve değişimi.

Varlık değeri

Arazi, makine ve hayvanın toplam değeri.

Varsayım listesi

Kararın dayandığı varsayımların yazılması.

Veri görselleştirme

Sayının grafikle anlaşılır kılınması.

Veri kalitesi

Verinin doğru, güncel ve kaynaklı olması.

Veri kartı

Bir sayının değer, dönem, kaynak, doğrulama tarihi, sonraki kontrol ve seri tipiyle birlikte verilmesi.

Veri revizyonu

Yayımlanmış verinin sonradan düzeltilmesi.

Veri standardı

Verinin ortak formatta tutulması.

Verim haritası

Tarla içi verim değişkenliğinin haritalanması.

Yakıt tüketimi

Makinenin birim iş başına yakıtı.

Yanlışlanabilirlik

Bir iddianın test edilebilir olması.

Yaprak analizi

Bitkinin gerçekten aldığı besinin ölçülmesi.

Yem dönüşüm oranı (FCR)

1 kg ağırlık artışı için tüketilen yem miktarı.

Yumurta verimi

Tavuk başına yıllık yumurta sayısı.

Çift iç oranı

Bademde çift içli meyve oranı.

Çiftlik Muhasebe Veri Ağı (ÇMVA)

İşletme muhasebe verilerinin toplandığı sistem.

Çipura büyüme hızı

Yavrudan sofralık boya ulaşma süresi.

Çıpalama etkisi

İlk gördüğünüz sayıya takılıp kalmak.

Ölçmeden yönetilmez

Ölçülmeyen şey iyileştirilemez.

Ölüm oranı (mortalite)

Dönem içinde ölen hayvan yüzdesi.

Üniformite (tekdüzelik)

Sürünün ağırlık dağılımının benzerliği.

İVP-01 (İl Doğrulama Protokolü)

İl×ürün sayfasının, kaynak URL'li il veri tablosu doğrulanmadan açılamaması kuralı.

İVP-01 protokolü

İl×ürün doğrulama protokolü.

İl ihracat payı

Bir ilin ülke tarımsal ihracatındaki payı.

İl rehberi

Bir ilin üretim deseni, su/iklim riskleri ve resmî kanallarını veren sayfa.